محمد على حاجيلو

111

ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )

خوزستان و عمان تبعيد كرد . « 1 » در دوران به قدرت رسيدن آل بويه ، اماميه فرقه شيعى مسلط در عراق و ايران بود و اصول اعتقادى آن را مفسران شاخص آن كلينى ( متوفى 321 ه ق ) و ابن بابويه ( متوفى 381 ه ق ) و شيخ مفيد معروف به ابن معلم ( متوفى 413 ه ق ) به طرزى فعال و نمايان تدوين كرده بودند . اعتقاد آل بويه به امامان شيعه و از جمله امام دوازدهم حضرت مهدى عليه السّلام كه در غيبت هستند براى آل بويه بسيار مفيد بود ، زيرا آنان را قادر مىساخت كه در نبود امام زمان ( عج اللّه تعالى فرجه الشريف ) حكومت كنند ، بدون آنكه ناگزير از انتصاب يك مدعى علوى باشند . اعتقاد به امام غايب براى شيعيان اماميه نيز مناسب بود و به آنان اجازه مىداد كه بيعت خود را با امام شيعه حفظ كنند و در عين حال حكومت امراى آل بويه را نيز بپذيرند . « 2 » مراسم عيد غدير و عاشوراى حسينى تا دوره عضد الدوله در عراق برگزار مىشد ، اما عضد الدوله به‌طور موقت دستور متوقف ساختن اين مراسم را صادر كرد تا از حساسيت شديد سنيان كاسته شود ، وى همچنين مانع وعظ و خطابهء واعظان هردو فرقه شد و علويان صاحب نفوذ را به فارس تبعيد كرد . « 3 » در دوران شرف الدوله ، زيديها دوباره تقويت شدند و علويانى كه به فارس تبعيد شده بودند به بغداد برگردانده شدند . « 4 » مهم‌ترين توفيق شيعيان در عهد آل بويه اجازهء تظاهر علنى به عقايدشان بدون نياز به تقيه بود . در اين دوره تشيع دوازده امامى ، بدون آنكه مذهب رسمى حكومت شود ، مرسوم شد و افراد زيادى را به خود جذب كرد .

--> ( 1 ) . همان ، ص 79 . ( 2 ) . احياى فرهنگى در عهد آل بويه ، پيشين ، ص 79 . ( 3 ) . همان ، ص 81 . ( 4 ) . همان ، ص 82 .